ซึมเศร้า...เราแก้ได้

พ.ย. 15, 2552
การคิดและกังวลมากจนทำให้รู้สึกเครียด เบื่อและเซ็ง ทำอย่างไรก็ไม่ดีขึ้น อาการแบบนี้ถ้าเป็นหนักขึ้นทุกวัน ก็อาจจะทำให้เป็นโรคซึมเศร้าได้

โรคซึมเศร้าเป็นการเจ็บป่วยทางจิตใจที่พบได้บ่อยกับคนทุกเพศทุกวัย ทุกอายุและอาชีพ ทุกเชื้อชาติ ประมาณกันว่า 1 ใน 20 คนมีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้า โดยจะมีความรู้สึกหดหู่ ท้อแท้ เศร้าหมอง เบื่อหน่าย หรือหงุดหงิดฉุนเฉียว ใจลอย ไม่มีสมาธิ หลงๆ ลืมๆ นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย เงียบซึมไม่อยากพูดคุยหรือพบปะกับใคร และอาจมีอาการอื่นๆ ทางร่างกาย เช่น ปวดมึนศีรษะ จุกเสียดแน่นท้อง ใจสั่น ความดันโลหิตสูง เป็นต้น

โรคซึมเศร้ามีผลกระทบต่อชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัวมาก เพราะบางคนอาจรู้สึกหมดหวังถึงขั้นหลงผิดชั่ววูบและคิดฆ่าตัวตายได้ เพราะส่วนใหญ่โรคซึมเศร้ามักเกิดจากความผิดหวัง หรือการสูญเสียอย่างหนัก ความกดดันด้านสังคม การเรียน การงานหรือการเงิน สภาพชีวิตที่โดดเดี่ยวว้าเหว่ ขาดความรักความอบอุ่น เป็นต้น

โรคซึมเศร้าไม่ได้เกิดจากสภาพจิตใจที่เปราะบาง อ่อนแออย่างที่เข้าใจกัน จากการวิจัยมาตลอด 20 ปีนี้พบว่าเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของสมดุลทางเคมีของสารสื่อประสาท 3 ชนิดในสมอง คือ ซีโรโตนิน นอร์เอปิเนฟริน และโดปามีน จึงมีผลต่ออารมณ์ซึมเศร้าของคน

การทดสอบว่าคุณมีอาการของโรคซึมเศร้าหรือไม่ ให้สังเกตตัวเองว่า ในช่วง 2-3 สัปดาห์ที่ผ่านมา คุณมีความรู้สึกแบบนี้ไหม...
  • รู้สึกกลุ้มใจ ซึมเศร้า ทุกๆ วัน หรือทั้งวัน หรือไม่
  • รู้สึกเบื่อทุกๆ สิ่งหรือไม่
  • เบื่ออาหารหรือไม่
  • มีปัญหาในการนอนหลับหรือไม่
  • รู้สึกกระวนกระวาย (หรือซึมๆ เนือยๆ) หรือไม่
  • รู้สึกเพลีย เหนื่อยง่าย หรือไม่
  • รู้สึกผิด ไร้ค่า ไร้ความสามารถ หรือไม่
  • รู้สึกใจลอย ไม่มีสมาธิ หรือไม่
  • รู้สึกเบื่อชีวิต คิดอยากฆ่าตัวตาย หรือไม่
ถ้าคุณมีอารมณ์ความรู้สึกแบบนี้มานานกว่า 2 สัปดาห์ และมีอาการต่อไปนี้อีกอย่างน้อย 4 ข้อ คุณอาจเข้าข่ายเป็นโรคซึมเศร้า
  • เบื่ออาหาร ผอมลง
  • นอนไม่หลับ
  • กระวนกระวาย หรือซึมๆ เนือยๆ
  • อ่อนเพลียง่าย
  • รู้สึกผิด ไร้ค่า
  • ขาดสมาธิ
  • คิดอยากตาย
คนที่พบว่าตัวเองอาจจะเป็นโรคซึมเศร้า และมีอาการไม่รุนแรง อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นเอง สิ่งสำคัญคือการปรับความคิดและการทำใจให้สงบ ซึ่งจะดีมากหากนำหลักของธรรมะมาใช้ดังเช่นคำพระท่านว่า ทุกข์สุขของคนเราอยู่ที่ใจ ความสุขของคนเราไม่ได้ขึ้นกับสิ่งที่ได้หรือสิ่งที่มี แต่อยู่ที่ความคิด ถ้าคิดในสิ่งที่ดีเรื่องดีๆ จิตใจก็สบาย มีแต่ความสุขใจ ถ้าคิดเรื่องร้ายๆ จิตใจก็เศร้าหมอง